Schulden voor Boodschappen als Bewijs van Schuld bij Echtscheiding: Hof Wijst dit Af

Een uitspraak van de 2e Kamer Burgerlijke Zaken van het Turkse Hooggerechtshof (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi), die op 7 november 2026 in de media verscheen, bracht een belangrijk beginsel opnieuw onder de aandacht: wanneer een echtgenoot weigert de huishoudelijke kosten te dragen, kan het feit dat de andere echtgenoot daarvoor schulden maakt bij de supermarkt of een winkel, niet als schuld (in de zin van verwijtbaar gedrag bij de echtscheiding) worden aangemerkt. Volgens berichten van het Demirören News Agency (DHA) heeft de Kamer het vonnis van de hogerberoepsrechter dat de alimentatie en schadevergoeding verhoogde, unaniem bevestigd. Hieronder bespreken we de inhoud van de uitspraak zoals die in de media is weergegeven, de betekenis van het begrip schuld (verwijtbaar gedrag) bij de echtscheiding en waar u in vergelijkbare situaties op moet letten.

De Zaak: Wederzijdse Echtscheidingsprocedure en de Link met Alanya

Volgens het DHA-bericht hebben beide partijen een wederzijdse echtscheidingsprocedure (Boşanma davası) gestart bij de Familierechter van Karabük. Twee kwesties sprongen eruit: de vrouw vertrok naar Alanya om bij de gemeenschappelijke kinderen te zijn en keerde niet meer terug naar de echtelijke woning, en zij had schulden gemaakt bij de supermarkt en een winkel. De rechter in eerste aanleg oordeelde dat de man in ernstige mate verwijtbaar handelde en de vrouw slechts in geringe mate. Beide partijen stelden hoger beroep (istinaf) in. De 28e Kamer van het Regionaal Gerechtshof Ankara (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi) verwierp het hoger beroep van de man wegens termijnoverschrijding; het hoger beroep van de vrouw werd gedeeltelijk toegewezen en de in haar voordeel uitgesproken alimentatie en schadevergoeding werden verhoogd. In de berichtgeving werden geen concrete bedragen voor alimentatie, schadevergoeding of schulden, noch het zaak- of vonnusnummer vermeld.

Wat Oordeelde het Hooggerechtshof? Verwijtbaar Gedrag bij Echtscheiding

Uit de in de media weergegeven motivering blijkt dat de 2e Kamer Burgerlijke Zaken van het Hooggerechtshof het volgende heeft vastgesteld:

• Uit het dossier staat vast dat de man de huishoudelijke kosten niet heeft gedragen; de schulden die de vrouw daarvoor bij de supermarkt en de winkel heeft gemaakt, kunnen haar dan ook niet als verwijtbaar gedrag worden aangerekend.
• De man heeft geen echtscheidingsprocedure op grond van verlating (terk) ingesteld; louter feitelijk samenwonen geëindigd zijn volstaat niet als zelfstandige echtscheidingsgrond.
• Het vertrek van de vrouw naar de gemeenschappelijke kinderen en haar niet-terugkeer naar de echtelijke woning kan evenmin als verwijtbaar gedrag worden beschouwd.

De Kamer bevestigde het oordeel van het hof dat de man ernstig verwijtbaar handelde en de vrouw slechts in geringe mate. In sommige krantenkoppen stond “vrouw die schulden maakt is schuldeloos”, maar uit de berichtteksten blijkt dat de vrouw niet volledig schuldeloos werd verklaard — uitsluitend het maken van schulden en het vertrek naar de kinderen werden niet als verwijtbaar aangemerkt. Dit onderscheid is van groot belang voor alimentatie en schadevergoeding.

De plicht om bij te dragen aan de kosten van het gezin

Volgens het Turks Burgerlijk Wetboek (Türk Medeni Kanunu, TMK) dragen echtgenoten naar draagkracht bij aan de kosten van het huwelijk, zowel door arbeid als door vermogen (TMK art. 186). Wanneer een van de echtgenoten deze verplichting niet nakomt, wordt het aangaan van schulden voor de noodzakelijke huishoudelijke uitgaven door de andere echtgenoot doorgaans niet als verwijtbaar beschouwd, maar als een noodoplossing om in die leemte te voorzien. Dat is de kern van deze uitspraak: bij de vaststelling van verwijtbaar gedrag worden de reden en de context van het handelen meegewogen.

Feitelijke Scheiding versus Verlating: Wat is het Verschil?

Het tweede belangrijke aspect van de uitspraak betreft het onderscheid tussen feitelijke scheiding en verlating (terk) als echtscheidingsgrond. Verlating is een afzonderlijke grond die in TMK art. 164 met specifieke vereisten is geregeld: de vertrekkende echtgenoot moet worden aangemaand (ihtar), de scheiding moet ten minste zes maanden hebben geduurd, en de aanmaning kan pas worden gevraagd nadat de vierde maand van de scheiding is verstreken. Zonder deze procedure is het enkele feit dat “mijn partner de woning heeft verlaten” onvoldoende om een echtscheiding op grond van verlating te kunnen vorderen.

In de praktijk kan het vertrek van een echtgenoot uit de woning worden meegenomen in de beoordeling van verwijtbaar gedrag in het kader van een procedure wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk (TMK art. 166). Maar zoals het Hooggerechtshof in deze zaak benadrukt: de reden voor het vertrek is bepalend. Een vertrek om een redelijke reden — zoals bij de gemeenschappelijke kinderen gaan wonen — geldt niet zonder meer als verwijtbaar handelen.

Hoe Beïnvloedt de Mate van Schuld de Alimentatie en Schadevergoeding?

De vaststelling van verwijtbaar gedrag bij een echtscheiding gaat niet alleen over de vraag wie er “gelijk” heeft; het heeft directe financiële gevolgen:

• Materiële en immateriële schadevergoeding (TMK art. 174): De echtgenoot die geen schuld treft of in mindere mate verwijtbaar handelt en wiens bestaande of toekomstige belangen door de echtscheiding worden geschaad, kan van de schuldige partij een passende materiële schadevergoeding vorderen; wie in zijn persoonlijkheidsrechten is aangetast, kan bovendien immateriële schadevergoeding eisen.
• Alimentatie wegens behoeftigheid (TMK art. 175): De echtgenoot die door de echtscheiding in behoeftige omstandigheden dreigt te geraken, kan — mits zijn of haar schuld niet zwaarder weegt dan die van de andere partij — alimentatie vorderen. Dit komt in grote lijnen overeen met de Nederlandse partneralimentatie na echtscheiding.
• Kinderalimentatie: Deze wordt bepaald op basis van de behoeften van het gemeenschappelijke kind en de financiële draagkracht van beide partijen; er is geen directe koppeling met het verwijtbaar gedrag.

De vraag of een bepaalde gedraging als verwijtbaar wordt aangemerkt, kan dus doorslaggevend zijn voor het lot van een vordering tot schadevergoeding en alimentatie wegens behoeftigheid. Voor de gevolgen van de uitspraak van het Turkse Constitutionele Hof over de afschaffing van levenslange alimentatie verwijzen wij u naar onze pagina over de afschaffing van onbeperkte alimentatie.

Wat Gebeurt er als de Termijn voor Hoger Beroep wordt Gemist?

Uit de berichtgeving blijkt dat het hoger beroep van de man werd verworpen omdat de termijn was overschreden. Op grond van het Turkse Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK) bedraagt de termijn voor het instellen van hoger beroep (istinaf) in beginsel twee weken na betekening van het vonnis. Een te laat ingediend beroep wordt zonder inhoudelijke beoordeling niet-ontvankelijk verklaard; daarmee verliest die partij in feite zijn of haar recht om de ongunstige onderdelen van het vonnis in eerste aanleg aan te vechten. In deze zaak kon de man zijn bezwaren tegen de vaststelling van verwijtbaar gedrag dan ook niet meer aan het hof voorleggen; alleen de bezwaren van de vrouw werden beoordeeld, wat resulteerde in een verhoging van de alimentatie en schadevergoeding.

Omdat echtscheidingsvonnissen verstrekkende gevolgen hebben — voor alimentatie, schadevergoeding, ouderlijk gezag (velayet) en boedelscheiding — is het van groot belang de datum van betekening en de termijnen voor rechtsmiddelen nauwgezet bij te houden.

Praktische Tips voor Wie in een Vergelijkbare Situatie Zit

• Bewaar alle bewijsstukken (kassabonnen, facturen, creditnota’s, bankafschriften) van uitgaven en schulden die u voor de noodzakelijke huishoudelijke kosten heeft gemaakt; dit kan aantonen dat de andere partij niet in de kosten heeft bijgedragen.
• De reden voor het verlaten van de echtelijke woning (bij de kinderen gaan wonen, huiselijk geweld, financiële nood) dient zo mogelijk te worden onderbouwd met schriftelijke communicatie, getuigenverklaringen of documenten.
• Wie een beroep wil doen op verlating als echtscheidingsgrond, dient de aanmaningsprocedure en de geldende termijnen in acht te nemen; feitelijke scheiding alleen is mogelijk niet voldoende.
• De termijnen voor rechtsmiddelen gaan in op de datum van betekening; zorg er daarom voor dat uw adresgegevens te allen tijde actueel zijn.

Algemene informatie over echtscheidingsgronden, de procedure en de kosten vindt u in onze gids over de echtscheidingsprocedure. De volledige tekst van uitspraken van het Hooggerechtshof kan, zodra gepubliceerd, worden geraadpleegd via het zoeksysteem voor uitspraken van het Hooggerechtshof (Yargıtay Karar Arama).

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw specifieke situatie altijd de actuele wetgeving en officiële bekendmakingen.