Rechtszaak voor schrapping SİSBİS-registratie: consumentenrechtbank bevoegd

Voor voertuigeigenaren die ten onrechte door een verzekeraar als verdacht zijn geregistreerd, is er een belangrijke uitspraak: op 23 oktober 2026 verscheen in het Turks Staatsblad (Resmî Gazete) een richtinggevend arrest van de 4e Burgerlijke Kamer van het Hooggerechtshof (Yargıtay). De kamer stelde onomwonden vast dat een rechtszaak voor de schrapping van een SİSBİS-registratie een consumentengeschil is en dus bij de consumentenrechtbank moet worden aangebracht — en dit via een cassatie in het belang der wet (kanun yararına bozma). In dit artikel leggen we uit wat dit vonnis betekent, wat een SİSBİS-registratie inhoudt en welke stappen voertuigeigenaren kunnen zetten als zij onterecht zijn geregistreerd.

Wat is SİSBİS en waarom is de registratie zo belangrijk?

SİSBİS staat voor Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi — het centrale systeem waarmee Turkse verzekeraars dossiers delen waarbij zij fraude of misbruik vermoeden. Een vermelding in dit systeem is geen bewijs van fraude; het is slechts een signaal dat een verzekeraar een vermoeden heeft geregistreerd. In de praktijk kan zo’n registratie u echter flink voor de voeten lopen: bij het aanvragen van een cascoverzekering of de verplichte WA-autoverzekering (zorunlu trafik sigortası), bij de uitkering van schadeclaims en zelfs bij de verkoop van uw voertuig op de tweedehands markt.

Dit wordt in de volksmond ook wel een ‘onterechte schaderegistratie’ genoemd, en de schade is het grootst wanneer uw voertuig helemaal niet betrokken was bij het betreffende ongeluk. Let wel: niet elke schademelding is een SİSBİS-registratie — de verwerking van een daadwerkelijk schade-incident in uw rijhistorie is een andere kwestie. Het arrest van het Hooggerechtshof gaat uitsluitend over de registratie die een verzekeraar heeft aangemaakt en die de voertuigeigenaar als onrechtmatig bestrijdt.

Wat speelde er in deze zaak?

In de betreffende zaak ontdekte de eigenaar van een particulier voertuig dat zijn verzekeraar naar aanleiding van een verkeersongeluk — waarbij hij naar eigen zeggen niet betrokken was — een SİSBİS-registratie had aangemaakt. Na vruchteloze verzoeken aan de verzekeraar en betrokken instanties stapte hij naar de rechter om de registratie te laten corrigeren. De rechtbank Handel Istanbul Anadolu 7 (İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi) wees zijn vordering toe en het vonnis werd onherroepelijk.

Het Ministerie van Justitie diende vervolgens een verzoek in voor cassatie in het belang der wet, omdat de rechtbank naar haar oordeel onbevoegd was. Zoals Anadolu Ajansı berichtte, volgde de 4e Burgerlijke Kamer van het Hooggerechtshof dit verzoek. Volgens de openbaar gemaakte informatie betreft het een arrest van 30 maart 2026, zaaknummer 2025/12146 Esas, 2026/3403 Karar, aangenomen met eenstemmigheid.

Motivering: een verzekeringsrelatie is ook een consumentenrelatie

De kamer stelde vast dat de verzekeraar in de zin van de Wet bescherming consumenten nr. 6502 (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun) als ‘aanbieder’ (sağlayıcı) kwalificeert en dat de eigenaar van een particulier voertuig die een verzekeringsdienst afneemt als ‘consument’ (tüketici) moet worden aangemerkt. Op grond van artikel 73 van deze wet zijn geschillen uit consumententransacties en -praktijken voorbehouden aan de consumentenrechtbank. Dat verzekeringscontracten zijn geregeld in het Turks Wetboek van Koophandel (Türk Ticaret Kanunu) doet hier niets aan af: artikel 83 van de Wet bescherming consumenten bepaalt uitdrukkelijk dat de regeling van een transactie in een andere wet de consument niet belet zijn rechten onder deze wet uit te oefenen.

Het Hooggerechtshof benadrukte bovendien dat de bevoegdheidsvraag van openbare orde is en ambtshalve in elke fase van de procedure moet worden getoetst. De handelsrechtbank had dus niet inhoudelijk mogen oordelen, maar een bevoegdheidsverwijzing moeten uitspreken.

Heeft de cassatie in het belang der wet gevolgen voor de winnende partij?

Nee. Cassatie in het belang der wet laat op grond van artikel 363 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (HMK m.363) de rechtsgevolgen van het onherroepelijke vonnis voor partijen onverlet. Het Hooggerechtshof heeft de cassatie dan ook uitgesproken ‘zonder effect op de uitkomst van de zaak’. De schrapping van de registratie in dit specifieke geval blijft dus staan; de werkelijke betekenis van het arrest ligt in de richtlijn voor toekomstige vergelijkbare zaken: bij welke rechter moet u zijn?

Bij welke rechtbank wordt een zaak tot schrapping van een SİSBİS-registratie aangebracht?

Met dit arrest is duidelijk geworden dat een vordering van de eigenaar van een particulier voertuig tegen zijn verzekeraar tot schrapping of correctie van een SİSBİS-registratie bij de consumentenrechtbank moet worden ingediend. Op plaatsen zonder afzonderlijke consumentenrechtbank neemt de gewone civiele rechtbank (asliye hukuk mahkemesi) deze rol op zich. Consumentenzaken kunnen bovendien worden aangebracht bij de rechtbank van de woonplaats van de consument — wat betekent dat een voertuigeigenaar in Alanya een zaak tegen een in Istanbul gevestigde verzekeraar gewoon in Alanya kan aanspannen.

Een zaak aanspannen bij een onbevoegde rechtbank leidt niet tot verlies van uw rechten, maar wél tot tijdverlies en hogere proceskosten. De juiste rechtbank kiezen aan het begin van de procedure is dus van praktisch belang.

Commerciële voertuigen: een andere situatie

Het arrest is gebaseerd op de relatie tussen een particuliere voertuigeigenaar en zijn verzekeraar. Bij voertuigen die voor commerciële doeleinden worden gebruikt — taxi’s, pendelbussen of verhuurvloten — kan de verzekeringnemer niet als consument worden aangemerkt, waardoor het geschil een commercieel karakter krijgt. Voor verhuurbedrijven in de regio Alanya, waar autoverhuur wijdverspreid is, moet de bevoegde rechtbank per geval worden bepaald op basis van het gebruiksdoel van het voertuig en de hoedanigheid van de contractspartijen.

Wat kan een voertuigeigenaar doen bij een onterechte registratie?

Elke situatie is anders, maar de volgende stappen komen doorgaans aan de orde:

• Stel de registratie vast: Krijgt u bij een offerte voor een casco- of WA-verzekering te maken met een ongewoon hoge premie, een afwijzing of een melding van ‘verdachte handeling’? Vraag dan schriftelijk bij de verzekeraar op welke grondslag de registratie berust.
• Verzamel bewijs: Parkeerregistraties, servicerekeningen, tolregistraties, locatiegegevens, camerabeelden en getuigenverklaringen die aantonen dat uw voertuig op het moment van het ongeluk elders was, zijn van groot belang.
• Dien een schriftelijk verzoek in: Stuur een gemotiveerd verzoek naar de verzekeraar én naar het Centrum voor Verzekeringsinformatie en Toezicht (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi), en bewaar alle antwoorden. Dit schriftelijke bewijs is waardevol in een latere procedure.
• Controleer de procesvereisten: In consumentengeschillen kan afhankelijk van de aard en het bedrag van het geschil een verplichte stap bij de consumentenarbitrage (tüketici hakem heyeti) of verplichte mediation als procesvereiste gelden — let erop dat de mediationovereenkomst uw vorderingen volledig dekt.
• Kies de juiste rechtbank: Voor particuliere voertuigen is de consumentenrechtbank bevoegd, zoals het Hooggerechtshof in dit arrest heeft bevestigd.

Schadevergoeding naast schrapping van de registratie

Of iemand die door een onterechte SİSBİS-registratie geen cascoverzekering kon afsluiten, een buitensporige premie heeft betaald of zijn voertuig onder de marktwaarde heeft moeten verkopen, naast de schrapping ook aanspraak kan maken op schadevergoeding (schadevergoeding), hangt af van de omstandigheden van het geval. Bepalend is of de verzekeraar bij het aanmaken van de registratie voldoende zorgvuldigheid heeft betracht en of er een causaal verband bestaat tussen de registratie en de geleden schade. Bij voertuigen die wél bij een ongeluk betrokken waren, is de vraag welke schadeposten een niet-aansprakelijke bestuurder kan verhalen op de verzekeraar van de andere partij een afzonderlijk juridisch vraagstuk, afhankelijk van de schuldverdeling.

Conclusie

Het arrest van de 4e Burgerlijke Kamer van het Hooggerechtshof maakt duidelijk dat in rechtszaken over de schrapping van een SİSBİS-registratie niet de commerciële kant van de verzekeringsrelatie, maar het beginsel van consumentenbescherming de doorslag geeft. Hoewel de cassatie in het belang der wet de uitkomst van de concrete zaak onverlet laat, biedt het arrest een duidelijke leidraad voor vergelijkbare geschillen in de toekomst. Voertuigeigenaren die met een onterechte registratie worden geconfronteerd, doen er goed aan bewijs vroegtijdig te verzamelen en alle verzoeken schriftelijk in te dienen — dat maakt het verdere traject aanzienlijk eenvoudiger.

Dit artikel heeft uitsluitend een informatief karakter en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw specifieke situatie altijd de actuele wetgeving en officiële bekendmakingen.